پنج شنبه ٠٢ آذر ١٣٩٦
پایگاه اطلاع رسانی رایزنی فرهنگی سفارت جمهوری اسلامی ایران در بیشكك حضور حضرتعالی را ارج می‌نهد و از محضرتان تقاضا دارد در صورت پیشنهاد و انتقاد در مورد مطالب این پایگاه از طریق منو «ارتباط با ما» گزینه‌ «فرم ارتباط» نظر خود را برای ما ارسال فرمایید.
نظرسنجی
نظر شما در خصوص مطالب سایت چیست؟

اکثر مطالب سودمند هستند.
برخی مطالب مفید هستند.
مطالب بایستی بیشتر شوند.
برخی از مطالب ضعیف هستند.
در این زمینه نظری ندارم.

آمار بازدید
 بازدید این صفحه : 75455
 بازدید امروز : 153
 کل بازدید : 399827
 بازدیدکنندگان آنلاين : 4
 زمان بازدید : 1.2031
ساعت
اخبار > همایش بزرگداشت شاعر گرانمایه سعدی شیرازی


  چاپ        ارسال به دوست

درموزه هنرهای تجسمی بیشکک برگزار شد:

همایش بزرگداشت شاعر گرانمایه سعدی شیرازی

 

همایش علمی-کاربردی "جنبه‌های اخلاقی و تربیتی آثار شیخ سعدی" در پس منظر سال معنویت، تربیت و فرهنگ در قرقیزستان که توسط الماس بیک آتامبایف رئیس جمهور قرقیزستان در سال 2017 نامگذاری شده است، در  اول اردیبهشت ماه 1396 در محل موزه هنرهای تجسمی قرقیزستان برگزار گردید.

این همایش با مشارکت انجمن تاجیکان قرقیزستان موسوم به "رودکی"، رایزنی فرهنگی سفارت جمهوری اسلامی ایران در قرفیزستان و بنیاد "سامانیان" برگزار گردید.

          آقای روشن بیک صابراف رئیس انجمن "رودکی" در افتتاحیه نشست، ضمن خوش‌آمدگویی به  حاضران، به اهداف این همایش و اهمیت این روز در تاجیکستان و جهان اشاره کرد. وی در ادامه به جایگاه شیخ سعدی در ادبیات جهان و معرفی آثار شیخ اجل در قرقیزستان پرداخت و گفت: "به منظور ارج نهادن به سهم بسزای شیخ مصلح الدین سعدی شیرازی در فرهنگ جهانی و تمدن بشری روز 21 آوریل به عنوان روز بزرگداشت شاعر و انساندوست بزرگ ایرانی تاجیکی از سوی سازمان یونسکو نامگذاری گردید.

 

وی افزود: سعدی ضمن  اینکه اهمیت ویژه‌ای به انسان آزاده می‌دهد خصلت‌های اخلاقی انسان را مهمترین خصلت‌های بشریت می‌داند. سعدی در تمام آثارش بر آزادی انسان تأکید می‌کند. زندگی و حیات انسان هدیه خدادادی است.

          در ادامه، آقای علی مجتبی روزبهانی سفیر جمهوری اسلامی ایران گفت: ازدیدگاه نیکولای چرنیشفسکی نویسنده و منتقد بزرگ ادبی روس : "شعر جهان را بی شعر فارسی، تصور کردن و یا به مردم جهان گفتن، گناه است". وی افزود: معتقدم که در پهنه بسیار گسترده ادبیات فارسی، باید از سعدی به عنوان جان مایه شعر، ادب و فرهنگ ایرانی یاد کرد. بی شک سعدی از پیشگامان عرصه‌ای است که اینک پس از گذشت قرون متمادی، پیروان بی شماری یافته است. این شاعر گرانمایه نه یک شاعر، که جان مایه یک فرهنگ سترگ است. او نه یک مصلح که روح یک ملت بزرگ است. سعدی که به قلم حکمت، آموخته خویش را به رشته تحریر در آورد، خود حرمت قلم شده است.

 

          وی اظهار داشت: در بزرگی شخصیت والای انسانی سعدی همین بس که از میان ادبا، شعرا و سخنوران جهان، تنها شعر وی زینت بخش سردر مقر سازمان ملل متحد در نیویورک شده، که خود اعتباری است برای سازمان ملل و افتخاری برای دوستداران شعر و ادب فارسی. شکی نیست که این حکیم، سخنور، سخندان، شاعر، ادیب ایرانی با خلق شاهکارهایی سترگ همچون گلستان و بوستان، بر گستره بزرگی ازفرهنگ و ادبیات  جهان تأثیرگذار بوده و بسیاری از بزرگان اهل قلم و صاحب نظر به تبیین بخشهای مختلفی از اندیشه‌ها و آثار وی پرداخته‌اند.

          وی درادامه گفت: بسیاری شگفت زده هستند که چگونه ماندگاری سعدی در دنیای امروز همچنان تازه است و به خلاف دوران تلخ زندگی او، هنوز مردمان می توانند از نگاره ها و انگاره های هنرمندانه او الهام گرفته و روشنایی بر راه و روش زندگی خود بیندازند. آیا جز این است که فرزانگی او در تحریه دنیای پیرامون و بیان آن برای آیندگان هدیه ارزشمندی است که بشریت باید قدر آن را بداند؟ در زمانه ای که همچنان بشر از عقل منفصل دور است و بر نادانی خود با کشتن هم نوعان اصرار می ورزد، با نگاه نژاد پرستانی و قومیت گرایی و طغیان آموزه های ضد ارزش تکفیری، به دنبال خودنمایی است و ترسی از راه انداختن جنگ های تمدن سوز ندارد، باید از آموزه های پند نگارانی مانند سعدی برای قافله به بیراهه رفته بشر بهره ببریم.

          آقای سهراب خواجه عالم‌زاده سفیر تاجیکستان در سخنرانی اش در خصوص تفسیر معنویت در آثار سعدی گفت: شیخ سعدی شاعر سده میانی معتقد بود که مهمترین نیروی محرک برای تربیت انسان کامل ،  اخلاق است. اندیشه‌های سعدی به زندگی مردم نزدیک است. سعدی با مردم زندگی کرده و تلاش دارد در آثارش آموزه‌های خود را در قالب داستان‌های جذاب، امثال و حکم‌ ظریف و پرمعنی منتقل نماید.

 

          وی در ادامه گفت: سعدی نزد مردم تاجیکستان جایگاه والایی دارد. آثار وی در برنامه درسی مدارس تاجیستان درج شده است. در کشورمان کوچه و خیابان‌ها و موسسات آموزشی به نام این شاعر بزرگ نامگذاری شده است.

آقای علی حکیم‌پور رایزن فرهنگی کشورمان نیز در مقاله اش تحت عنوان "حقوق شهروندی ازدیدگاه سعدی "سخن خود را با بیتی ازاین شاعر گرانمایه آغاز کرد:

سعدیا مرد نکونام نمیرد هرگز               مرده آن است که نامش به نکویی نبرند

          سروران فرهیخته و اندیشمند

خوشحالم که دربزرگداشت سعدی شیرازی ، شاعری ادیب ، اندیشمند وحکیم دورهم جمع شده ایم.ضمن قدردانی از حضورگرمتان دراین نشست مایلم سخن خود را در زمینه حقوق شهروندی از دیدگاه وی ارائه کنم .

می دانید که درگذشته نه چندان دورمردم جهان ازحقوقی تحت عنوان "حقوق شهروندی" شناختی نداشتند و درواقع ، چنین حقوقی به معنای معاصر آن شناسایی نشده بود.این درحالی است درحقوق امروزی، حقوق عمومی امری مسلم ، شناخته شده و از الزامات دموکراسی است .به طوری که دراغلب قوانین اساسی دنیا فصل جداگانه ای به موضوع حقوق ملت اختصاص داده می شود؛ حقوقی که در مطالبات مدنی گذشته جایگاهی نداشت.

یکی از چهره های بزرگ ادبی که اشعار نغزی درزمینه نصیحت ملوک برای رعایت حقوق حداقلی مردم دارد، سعدی شیرازی است.

برای بررسی اجمالی دیدگاه این شاعر اندیشمند درزمینه حقوق شهروندی به دواثر ماندگار او یعنی بوستان وگلستان مراجعه می کنیم.دربوستان به  نصایح طولانی انوشیروان ، شاه ایرانی خطاب به فرزندش هرمز برمی خوریم که به ابیاتی از آن اشاره می کنیم؛ ابیاتی که امروز نیز باید حلقه گوش حاکمان باشد. به بیان دیگر،آنکه دراداره ملک دستی دارد، بی نیاز از توجه به نصایح بیدارگرایانه سعدی نیست.او می گوید: 

حاکم باید به فکر افراد فقیرجامعه اش باشد و تنها دربند آسایش خود نباشد.چرا که اگر شاه تنها به فکر راحتی ورفاه خود باشد ، دراین صورت ، هیچ کس درمملکت آرامش نخواهد داشت.ازاین رو، این وظیفه حکومت است که به فکر مردمش باشد.زیرا که اقتدار حاکم از همین رعیت است.اگر مردم نبود، درحقیقت اقتداری نیز درمیان نبود.

شنیدم که در وقت نزع روان                به هرمز چنین گفت نوشیروان

که خاطر نگهدار درویش باش               نه در بند آسایش خویش باش

نیاساید اندر دیار تو کس                     چو آسایش خویش جویی و بس

برو پاس درویش محتاج دار                 که شاه از رعیت بود تاجدار

وی با اشاره به اینکه ازدیدگاه سعدی  نسبت حکومت با مردم همانند نسبت درخت با بیخ وریشه  خود است. گفت : اگر ریشه درخت محکم وقوی نباشد، کل درخت  ضعیف تر خواهد بود.ازاین رو، حاکم که به مثابه درخت است ، باید تلاش کند ابتدا ریشه را که همان مردم است، قوی تر کند تا خود نیز بتواند درقدرت بماند. به تجربه نیز ثابت شده است که ملت ضعیف اسیرقدرتهای قوی تر می شود و آنگاه ، نه شاه می ماند ونه ملت ! اتفاقی که درطول تاریخ بارها تکرارشده است.

رعیت چو بیخند و سلطان درخت           درخت، ای پسر، باشد از بیخ سخت

وی افزود: ازدیدگاه سعدی آزار و اذیت مردم به مانند کندن ریشه خود است.چرا که درابیات بالا دیدیم که مردم  به منزله ریشه یک درخت است و حکومت نیز خود درخت است ازاین رو، اگرحاکمی خواهان ماندن درقدرت است باید ریشه خود را نکند.

مکن تا توانی دل خلق ریش                وگر می‌کنی می‌کنی بیخ خویش

سعدی  دلتنگی مردم ازحکومت را به عدم فراخی تعبیرکرده است.یعنی یک سرزمین هرچقدر بزرگ هم باشد، درصورتی که رفتارحکومت با شهروندان سختگیرانه باشد، دراین صورت وسعت قلمرو سرزمینی به تنهایی نمی تواند  مایه وسعت و فراخی باشد. بلکه وجود دلتنگی دریک مملکت، سبب تنگ تر شدن عرصه برای شهروندان می شود که دلتنگ کننده خواهد بود!

فراخی در آن مرز و کشور مخواه            که دلتنگ بینی رعیت ز شاه

رایزن فرهنگی کشورمان گفت : یکی ازوظایف اساسی حکومت داشتن رفتار انسانی و عادلانه با مردم است.حکومتی که به بهانه های مختلف شهروندان خود را می کشد و کشور را به جهنم تبدیل می کند ، توجه ندارد که همین شهروندان پناه وپشتبان حکومت اویند! ازاین رو، خردمندانه نیست حاکمیت یاران خود را ازمیان ببرد و خود تنها بماند.سعدی خوب می گوید:

­­­رعیت نشاید به بیداد کشت                 که مر سلطنت را پناهند و پشت

وی ادامه داد : یکی از نکات بارز اندیشه سیاسی و اخلاقی سعدی توجه او به خیرو مصلحت مردم است.ازدیدگاه او، حاکمان  درسیاست گذاری ها و برنامه ریزی های خود تنها چیزی که باید درنظرداشته باشند، همانا رعایت منافع مردم است.این اوج دقت این شاعر گران مایه را می رساند .چه دیدگاهی زیبا تر ازاین درزمینه رعایت حقوق مردم سراغ داریم!

آری، اگر حکومت تنها به منافع خود نیندیشد، واصالت سود برآن حاکم نباشد، بدیهی است ، درآن صورت  فرصت فکر کردن به خیر و مصلحت مردم نیزخواهد داشت.

برآن باش تا هرچه نیت کنی                نظر در صلاح رعیت کنی

وی به فراز دیگری از اندیشه سعدی درزمینه مصلحت  پرداخت و گفت: سعدی یکی از آفات بیدادگری حکومت را فرار مردم از مملکت می داند.چرا که فراری ها  آبروی مملکت را درنزد ملل دیگر ازبین می برند.

 گریزد رعیت ز بیدادگر                       کند نام زشتش به گیتی سمر

سعدی بهترین فایده رعایت عدالت در جامعه را برای رهبران می داند.ازدیدگاه او ، کسی بهره ورتر ازاین درجهان وجود ندارد که حاکمی با مردم خود به انصاف رفتار کند وخود نیز بهره این رفتار عادلانه را ببرد.چه سخن خردمندانه و حکیمانه ای !

ازان بهره‌ورتر در آفاق نیست                که در ملکرانی بانصاف زیست

وی اضافه کرد: ازنظرسعدی یکی ازکارهای خردمندانه حکومت این است که افراد خداترس را برای مدیریت ها برگزیند .چرا که این افراد پرهیزگارند که می توانند سازنده راستین کشور باشند.او یاد آور می شود که نباید ریاست به دست کسانی بیفتد که مردم از دست او به خدا پناه ببرند.

خدا ترس را بر رعیت گمار                  که معمار ملک است پرهیزگار

ریاست به دست کسانی خطاست           که از دستشان دستها برخداست

رایزن فرهنگی کشورمان با اشاره به اینکه یکی ازنکات آموزنده ای که سعدی به آن تاکید کرده رعایت حقوق شهروندان خارجی است گفت: سعدی ازآنان به عنوان " غریب " یاد کرده است. ازدیدگاه سعدی، حکومت باید طوری رفتارکند که افراد غریب آزرده خاطر نباشند.چرا که کشوری که درآن اتباع بیگانه آزارواذیت شوند، مایه تباهی مملکت می شود.

 تبه گردد آن مملکت عن قریب             کز او خاطر آزرده آید غریب

یکی دیگر از حقوق شهروندی که آقای حکیم پور به آشاره کرد مدارا ومدیریت حاکمیت  با مردم است.وی افزود: ازدیدگاه سعدی حکومت باید خطاکاران را نه برای انتقام بلکه به حکم ضرورت مجازات کند وقبل از مجازت  به بخشیدن فکر کند و درهیچ مجازاتی شتاب آلود رفتار نکند.چرا که به قول اواگر ترمیم لعل شکسته بدخشان ممکن باشد،بی شک مجازات انسان بیگناه قابل جبران نخواهد بود!

گنهکار را عذر نسیان بنه                    چو زنهار خواهند زنهار ده

گر آید گنهکاری اندر پناه                    نه شرط است کشتن به اول گناه

چو خشم آیدت بر گناه کسی               تأمل کنش در عقوبت بسی

که سهل است لعل بدخشان شکست       شکسته نشاید دگرباره بست

(بوستان ، باب اول درعدل وتدبیرورای)

علی حکیم پوردربخش دیگری از سخنرانی خود به فرازهایی از گلستان نیز پرداخت و گفت: سعدی در بخش مواعظ خود درگلستان یک قطعه دوبیتی دارد که جایگاه بسیار مهمی در تعریف حقوق شهروندی دارد و هنوز نیز اعتبار دارد. او می گوید:

شهی که پاس رعیت نگاه می دارد                  حلال باد خراجش که مُزد چوپانی است

 وگر، نه راعی خلق است ؛ زهرمارش باد              که هر چه می خورد او ، جزیت مسلمانی است

وی درپایان از گلستان سعدی داستانی را که به اوج توجه حاکمیت بر رعایت حقوق مردم تاکید می کند، برای حاضران خواند:

آورده‌اند که نوشین روان عادل را در شکار گاهی صید کباب کردند و نمک نبود غلامی به روستا رفت تا نمک آرد نوشیروان گفت نمک به قیمت بستان تا رسمی نشود و ده خراب نگردد گفتند از این قدر چه خلل آید گفت بنیاد ظلم در جهان اوّل اندکی بوده است هر که آمد برو مزیدی کرده تا بدین غایت رسیده

اگر ز باغ رعیت ملک خورد سیبی                    بر آورند غلامان او درخت از بیخ

به پنج بیضه که سلطان ستم روا دارد      زنند لشکریانش هزار مرغ بر سیخ (گلستان، باب اول ، درسیرت شاهان )

آقای بیگ جان احمداف نویسنده، روزنامه نگار و رئیس بنیاد علمی مولانا رومی نیز در سخنرانی اش تحت عنوان" عطر عرفانی در آثار سعدی" گفت: به رغمی که در گذشته  نیاکان ما ، اهالی منطقه آسیای مرکزی،  با میراث عرفای بزرگ آشنایی کامل داشتند و خود پیام آوران این میراث بودند، پس از انقلاب بزرگ اکتبر این میراث به فراموشی سپرده شد و اکنون مجددا احیا می شود.

وی سعدی و دیگر مرواریدهای ادبیات و حکمت ایرانی و شرقی را به رودهای پرآب و روان حکمت و عرفان تشبیه کردکه هر کس می‌تواند از پند و اندرزها و آموزه های تعلیمی او و از طعم و عطر این آب‌های عرفانی بهره مند شود .

خانم زلیخا ثقفی استاد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه علوم انسانی بیشکک ضمن پرداختن به موضوع  جهان مطلوب سعدي در بوستان گفت: سخنان امروز بنده خلاصه اي از مقاله اي است كه دكتر غلام حسين يوسفي بر بوستان نگاشته اند. پسندها و آرزوهاي سعدي در بوستان بيش از ديگر آثار او جلوه گر است. به عبارت ديگر سعدي مدينة فاضله اي را كه مي جسته، در بوستان تصوير كرده است. در اين كتاب پرمغز از دنياي واقعي  كه آكنده است از زشتي و زيبايي، تاريكي و روشني و بيشتر اسير تباهي و شقاوت  كمتر سخن مي رود، بلكه جهان بوستان همه نيكي است و پاكي و دادگري و انسانيت؛ يعني عالَم چنان كه بايد باشد و به قول مولوي " شربت اندر شربت است". هرگاه از سختي ها و آلام دنيا آزرده خاطر مي شويم، سير در بوستان سعدي لطفي ديگر دارد. به ما كمال مطلوبي عرضه مي كند. همت مان را برمي انگيزد كه در لجن دنياي فرودين دست و پا نزنيم و بال بگشاييم به سوي آسمان صاف و روشن سعادت و وارستگي. شگفت اين كه  بوستان در عين تعالي و پرگشايي غافل نيست؛ بلكه به ما خاطرنشان مي كند " دير خراب آباد " آدم از اين ،" فردوس برين" انسان به سوي كه بهتر ساختن دنيا  به قول كامو در توان ماست.

 

 وی افزود: بوستان سعدي انسان را تصفيه مي كند، هر جا به نوعي. عواطف انساني، همدلي و محبت و پيوستگي افراد مردم به صور گوناگون جلوه گر است. آفرينندة بوستان  كه خود در طفلي پدر را از  دست داده است و از درد طفلان خبر دارد  نه تنها شفقت به يتيمان را دستور مي دهد، بلكه با عواطفي كه از تعليمات پيغمبر اكرم و از كمال انسانيت سرچشمه مي گيرد، ما را چنين هشيار مي كند:

 

چو بيني يتيمي سرافگنده پيش   مده بوسه بر روي فرزند خويش...

الا تا نگريد كه عرش عظيم          بلرزد همي چون بگريد يتيم

بر روي هم جهاني كه سعدي در بوستان مي جويد، عالم ايمان به خداست و نيكي و صفا، راستي و پاكي، روشني و حقيقت. اين جهان براي ما آرزو و تصويري مي آفريند از عالم.  چنان كه بايد باشد و در دل ها اين شوق را پديد مي آورد كه در راه ساختن جهاني بهتر و انساني تر بايد كوشيد.

مدينة فاضلة سعدي در بوستان، شاعري را نشان مي دهد كه بسيار پيش روتر از عصر خود بوده و چنان

مي انديشيده كه خيلي از افكار او مورد قبول بشریت در روزگار ماست. بي سبب نيست كه در مغرب

زمين، برخي از اشعار او را از نظر مفاهيم عالي انساني بسيار ستوده اند و نيز در اروپا از وي به عنوان

شاعري جهاني ياد مي كنند. اين است سعدي و عالم فكر و آرمان هاي او. اميد آن كه همه ي مردم جهان اين شاعر و نويسندة ارجمند را چنان كه بايد بشناسند.

 

 

 

 

 


١٠:١٩ - 1396/02/08    /    شماره : ٦٧٦٥٦٧    /    تعداد نمایش : ١٦٣



خروج